By Leo 
Một thay đổi chính sách mang tính bước ngoặt
Việc Bộ Tài chính đề xuất cho phép doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân tự in tem điện tử cho rượu và thuốc lá từ năm 2027 đang mở ra một giai đoạn hoàn toàn mới trong công tác quản lý thị trường tại Việt Nam. Nếu như trước đây, toàn bộ quá trình in, phát hành và phân phối tem đều do các cơ quan nhà nước như Cục Hải quan và Cục Thuế trực tiếp thực hiện, thì nay quyền chủ động dần được chuyển giao cho chính các doanh nghiệp – những chủ thể trực tiếp tham gia sản xuất và lưu thông hàng hóa.
Sự thay đổi này không đơn thuần là một điều chỉnh kỹ thuật trong quy trình quản lý, mà phản ánh xu hướng lớn hơn của nền kinh tế: chuyển từ mô hình kiểm soát tập trung sang mô hình quản lý dựa trên dữ liệu và trách nhiệm của doanh nghiệp. Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách hành chính, việc trao quyền cho doanh nghiệp được xem là bước đi tất yếu.
Tem điện tử và vai trò trong nền kinh tế hiện đại
Tem điện tử, dù nhìn bề ngoài chỉ là một nhãn dán nhỏ trên sản phẩm, thực chất lại là một công cụ quản lý có tính công nghệ cao. Bên trong mỗi con tem không chỉ chứa dấu hiệu nhận diện bằng mắt thường mà còn tích hợp dữ liệu điện tử có thể truy xuất thông qua hệ thống của cơ quan thuế và hải quan. Điều này giúp tạo ra một “hồ sơ số” cho từng sản phẩm, từ khâu sản xuất, nhập khẩu cho đến lưu thông trên thị trường.
Trong các ngành hàng nhạy cảm như rượu và thuốc lá – nơi tồn tại nguy cơ lớn về hàng giả, hàng lậu và thất thu thuế – tem điện tử đóng vai trò như một lớp bảo vệ quan trọng. Nó không chỉ giúp cơ quan quản lý kiểm soát dòng hàng hóa mà còn tạo niềm tin cho người tiêu dùng khi có thể dễ dàng xác minh nguồn gốc sản phẩm.
Lộ trình chuyển đổi: từ cho phép đến bắt buộc
Theo dự thảo, quá trình chuyển đổi sẽ không diễn ra đột ngột mà được triển khai theo lộ trình hai bước rõ ràng. Từ ngày 1/1/2027, doanh nghiệp được phép tự đặt in tem điện tử để sử dụng song song với hệ thống hiện hành. Đây là giai đoạn “làm quen”, giúp doanh nghiệp thích nghi với quy trình mới và xây dựng hệ thống quản lý phù hợp.
Đến ngày 1/1/2028, việc tự in tem sẽ trở thành bắt buộc, đồng thời các cơ quan như Cục Hải quan và Cục Thuế sẽ dừng hoàn toàn việc in và phát hành tem. Khi đó, vai trò của Nhà nước sẽ chuyển sang giám sát và kiểm tra, thay vì trực tiếp thực hiện như trước.
Doanh nghiệp được trao quyền, nhưng cũng phải chịu trách nhiệm lớn hơn
Việc được tự in tem điện tử mang lại sự chủ động đáng kể cho doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất và kinh doanh. Tuy nhiên, đi kèm với đó là trách nhiệm lớn hơn về quản lý và tuân thủ. Doanh nghiệp phải đảm bảo rằng tem được in đúng mẫu quy định, có hợp đồng rõ ràng với đơn vị in ấn, đồng thời phải quản lý chặt chẽ số lượng và dữ liệu tem.
Quan trọng hơn, mọi thông tin liên quan đến tem điện tử đều phải được truyền về hệ thống của cơ quan quản lý. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư vào hạ tầng công nghệ, từ phần mềm quản lý đến quy trình vận hành, nhằm đảm bảo tính chính xác và minh bạch.
Cơ hội và thách thức trong bối cảnh mới
Chính sách mới mang lại nhiều lợi ích rõ rệt, đặc biệt trong việc giảm tải thủ tục hành chính và tăng tốc độ lưu thông hàng hóa. Doanh nghiệp không còn phụ thuộc vào việc chờ cấp tem từ cơ quan nhà nước, từ đó có thể chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất.
Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng đây cũng là một thách thức, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nhỏ. Việc đầu tư hệ thống, đào tạo nhân sự và đảm bảo tuân thủ quy định có thể tạo ra áp lực ban đầu. Nếu không được chuẩn bị kỹ lưỡng, doanh nghiệp có thể gặp rủi ro trong việc quản lý tem hoặc vi phạm quy định.
Bước tiến tất yếu của nền kinh tế số
Nhìn tổng thể, việc cho phép doanh nghiệp tự in tem điện tử từ năm 2027 là một bước tiến quan trọng trong quá trình hiện đại hóa quản lý kinh tế tại Việt Nam. Đây không chỉ là câu chuyện về tem nhãn, mà là sự chuyển đổi tư duy quản lý, nơi Nhà nước đóng vai trò giám sát và doanh nghiệp trở thành trung tâm của hệ thống vận hành.
Trong một nền kinh tế ngày càng số hóa và cạnh tranh, những doanh nghiệp thích nghi nhanh với thay đổi này sẽ có lợi thế lớn, không chỉ trong tuân thủ pháp luật mà còn trong việc nâng cao hiệu quả kinh doanh.